भारतीय राष्ट्रीय आन्दोलन से सम्बंधित महत्तवपूर्ण संगठन एवं संस्थाएँ

 

भारतीय राष्ट्रीय आन्दोलन से सम्बंधित महत्तवपूर्ण संगठन एवं संस्थाएँ

क्रम

संस्थाएँ

स्थापना वर्ष

संस्थापक

1.

एशियाटिक सोसाइटी

1784

विलियम जोन्स

2.

आत्मीय सभा

1815

राजा राम मोहन राय

3.

वेदान्त कॉलेज

1825

राजा राम मोहन राय

4.

यंग बंगाल आन्दोलन

1826

हेनरी विवियन डेरोजियो

5.

ब्रह्मा समाज

1828

राजा राम मोहन राय

6.

तत्वबोधिनी सभा

1839

देवेन्द्रनाथ ठाकुर

7.

ब्रिटिश सार्वजनिक सभा

1843

दादाभाई नौरोजी

8.

परमहंस मंडली

1840

गोपाल हरिदेशमुख

9.

रहनुमाई माजदायान सभा

1851

दादाभाई नौरोजी

10.

बालिका विद्यालय

1851

ज्योतिबा फुले

11.

मोहम्मडन एंग्लो लिटरेरी सोसाइटी

1863

अब्दुल लतीफ़

12.

साइंटिफिक सोसाइटी

1864

सर सैयद अहमद खान

13.

ईस्ट इन्डियन एसोसिएशन

1866

दादाभाई नौरोजी

14.

पूना सार्वजनिक सभा

1867

महादेव गोविन्द रानाडे

15.

प्रार्थना समाज

1867

केशव चन्द्र के सहयोग से एम. जी. रानाडे, आत्माराम पांडुरंग, देवेन्द्रनाथ ठाकुर आदि .

16.

वेद समाज

1867

आचार्य केशवचन्द्र सेन

17.

सत्यशोधक समाज

1873

ज्योतिबा फुले

18.

अलीगढ़ मोहम्मडन एंग्लो ओरियंटल कॉलेज

1875

सर सैय्यद अहमद खान

19.

इंडियन लीग

1875

शिशिर कुमार घोष

20.

आर्य समाज

1875

स्वामी दयानन्द सरस्वती

21.

थियोसोफिकल सोसाइटी

1875

मैडम ब्लाटव्स्की एवं कर्नल अल्काट

22.

इंडियन एसोसिएशन

1876

आनंदमोहन बोस, सुरेन्द्रनाथ बनर्जी

23.

युनाइटेड इंडियन कमेटी

1883

व्योमेशचन्द्र बनर्जी

24.

भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस

1885

ए. ओ. हयूम

25.

बॉम्बे प्रेसीडेंसी एसोसिएशन

1885

फिरोजशाह मेहता, तैलंग एवं तैय्यबजी

26.

वेलुर मठ

1887

स्वामी विवेकानंद

27.

इण्डियन सोसल कॉन्फ्रेस

1887

महादेव गोविन्द रानाडे

28.

शारदा सदन

1889

रमाबाई

29.

रामकृष्ण मिशन

1897

स्वामी विवेकानंद

30.

अभिनव भारत संस्था

1904

विनायक दामोदर सावरकर

31.

सर्वेन्ट्स ऑफ़ इण्डिया सोसाइटी

1905

गोपाल कृष्ण गोखले

32.

मुस्लिम लीग

1906

आगा खां एवं सलीमउल्ला

33.

अनुशीलन समिति

1907

श्री वारींद्र घोष, भूपेन्द्र दत्त

34.

सोशल सर्विस लीग

1911

श्री नारायण मल्हार जोशी

35.

विश्व भारती

1912

रवीन्द्र नाथ ठाकुर

36.

ग़दर पार्टी

1913

लाला हरदयाल, सोहन सिंह भखाना

37.

हिन्दू महासभा

1915

मदन मोहन मालवीय

38.

होमरूल लीग

1916

तिलक एवं एनी बेसेंट

39.

वीमेंस इण्डिया एसोसिएशन

1917

लेडी सदाशिव अय्यर

40.

खिलाफत आन्दोलन

1919

अली बंधु

41.

अखिल भारतीय ट्रेड यूनियन

1920

एन. एम. जोशी

42.

स्वराज पार्टी

1923

मोती लाल नेहरु एवं चितरंजन दास

43.

हिंदुस्तान रिपब्लिकन एसोसिएशन

1924

शचीन्द्र सान्याल

44.

बहिष्कृत हितकारिणी सभा

1924

बी. आर. आंबेडकर

45.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ

1925

डॉ. हेडगवार

46.

नौजवान सभा

1926

भगतसिंह, छबील दास एवं यसपाल

47.

हिंदुस्तान सोशलिस्ट रिपब्लिकन एसोसिएशन

1928

भगत सिंह

48.

खुदाई खिदमतगार

1930

खान अब्दुल गफ्फार खान

49.

हरिजन सेवक संघ (पुणे)

1932

महात्मा गाँधी

50.

स्वतंत्र श्रमिक पार्टी

1936

बी. आर. आंबेडकर

51.

फॉरवर्ड ब्लॉक

1939

सुभाष चन्द्र बोस

52.

आजाद हिन्द फ़ौज

1942

रासबिहारी बोस

53.

आजाद हिन्द सरकार

1943

सुभाष चन्द्र बोस

 

उम्मीद करते है कि हमारी यह जानकारी आपके लिये अति महत्तवपूर्ण होगी . अधिक जानकारी के किये अथवा आपके अपने कोई सुझाव हो तो आप हमें Mail कर सकते है अथवा Comment Box में लिख सकते है .

धन्यवाद . 

Comments

Popular posts from this blog

समुद्री तट ( Sea Coast )

भारत की प्रमुख संस्थाएं : संस्थापक व स्थापना वर्ष